ΣΙΒΥΛΛΑ – Ένα μυθολογικό εύρημα | Δήμητρα Παπαναστασοπούλου | Άνεμος magazine

Άνεμος Magazine 19/04/2019 0
Ο πίνακας είναι από τις τοιχογραφίες του Μιχαήλ Αγγέλου.

Φίλες και φίλοι της Άνεμος Εκδοτική,
πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο μου ΣΙΒΥΛΛΑ, Το τίμημα της ύβρεως. Επειδή η πρωταγωνίστρια είναι εμπνευσμένη από τις Σίβυλλες της ελληνικής μυθολογίας, αποφάσισα να γράψω λίγα λόγια για εκείνα τα εκπληκτικής δύναμης πλάσματα της φαντασίας-και όχι μόνο- των αρχαίων μας προγόνων.

Ας δούμε, λοιπόν, ποιες ήταν οι Σίβυλλες:

Ως Σίβυλλα χαρακτήριζαν κάθε γυναίκα με μαντικές ικανότητες όταν μπορούσε να προφητεύει, χωρίς να ερωτάται για κάποιο συγκεκριμένο θέμα, ευρισκόμενη σε έκσταση. Καμία Σίβυλλα δεν είχε θέση σε μαντείο, όπως συνέβαινε με τις Πυθίες.

Οι παραδόσεις για τις Σίβυλλες είναι αρχαιότατες, πέρασαν στην Ελλάδα από τα Μικρασιατικά παράλια και τη Μέση Ανατολή πολύ πριν εμφανιστεί στον ελλαδικό χώρο ο φιλοσοφικός στοχασμός.

Η πίστη των αρχαίων λαών στην ευαίσθητη και διαισθητική φύση της γυναίκας συνετέλεσε να αποδίδονται ρήσεις και προφητείες σε κάποια Σίβυλλα. Οι προφητείες τους ήταν συγκλονιστικές για τους απλούς ανθρώπους και η φήμη τους θέριεψε, τους αποδόθηκαν υπερφυσικές δυνάμεις (εξαιρετικά μακροχρόνια ζωή, προφητείες μετά θάνατον κ.λπ.). Η επίδρασή τους ήταν τεράστια και διήρκεσε ως τα μεσαιωνικά χρόνια.

Ο κόσμος πίστευε ότι το προφητικό τους χάρισμα υπήρχε από τη στιγμή της γέννησής τους, ότι επρόκειτο για υπάρξεις ανάμεσα σε θεό και άνθρωπο. Απαραίτητη προϋπόθεση για την μαντική/ προφητική ικανότητα ήταν η παρθενία.

Πριν τον Αριστοτέλη, που πρώτος κάνει λόγο για «Σίβυλλες», ο Ηράκλειτος, ο Ευριπίδης και ο Πλάτων θεωρούσαν ότι υπήρχε μόνον μία. Ο Παυσανίας μας μιλά για την Ηροφίλη, την αρχαιότερη όλων, μια Σίβυλλα που έζησε πριν τον Τρωικό Πόλεμο( τοποθετείται περίπου στον 11ο π.Χ. αι.), κόρη του Δία και εγγονή του Ποσειδώνα και για μια νεότερη, συνονόματη, που έζησε στις Ερυθρές της Μικράς Ασίας. Πηγές μετά τον Αριστοτέλη μιλούν για τρεις, τέσσερις ή δέκα Σίβυλλες, ενώ άλλες παραδόσεις δέχονται ότι υπήρξαν τελικά δώδεκα.

Οι πλέον διάσημες ήταν: Η Ιδαία ή Σίβυλλα της Μαρπήσσου ή Ελλησποντία, η Σαμία, η Ερυθραία, η Ηροφίλη (νεότερη), η Δελφική, η Κυμαία και η Δημώ ή Δημοφίλη.

Λιγότερο γνωστές υπήρξαν: Η Αιγυπτία Σίβυλλα, η Θεσπρωτίς, η Θετταλή, που ταυτίζεται με τη Μαντώ, η Κιμμερία, η Σίβυλλα της Κολοφώνας ή Λάμπουσα, η Λιβυκή, η Περσική, η Ροδία, η Σαρδιανή, η Σικελή, η Φρυγική και η Χαλδαϊκή.

Αργότερα προστέθηκαν η Ιουδαία και η Βαβυλωνία, που αναφέρεται και ως Σάββη. Ακόμη και η βασίλισσα του Σαβά θεωρήθηκε Σίβυλλα.

Από την Κυμαία(εννοείται η Κύμη της Ιταλίας) λέγεται ότι ο Ρωμαίος αυτοκράτωρ Ταρκύνιος είχε αγοράσει τα βιβλία των «σιβυλλικών χρησμών» και τα διαφύλαξε στη Ρώμη (μέσα στον ναό του Δία στο Καπιτώλιο).

Οι μορφές τους ενέπνευσαν μεγάλους ζωγράφους. Ο Μιχαήλ Άγγελος ζωγράφισε πέντε Σίβυλλες στις τοιχογραφίες του της Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό και ο Ραφαήλ τέσσερις στον ναό της Παναγίας της Ειρήνης στη Ρώμη.

Ο δικός μας μεγάλος ποιητής Κωστής Παλαμάς, στο έργο του «Η πολιτεία και η μοναξιά» αφιέρωσε ένα ποίημα στη Σίβυλλα.

Απολαύστε το:
«Άνοιξε η πόρτα, μοσκοβόλησε και η χαμοκέλα,
και ήταν το μύρο πρωτοσκόρπιστο και το είχε βυζασμένο
ο μυροπλάστης από λουλούδια αγνώριστα.
Άνοιξε η πόρτα, μοσκοβόλησε και η χαμοκέλα.
Κοιμήσου, αγάπη κοσμική. Ω Σίβυλλα, έλα, απάνου και από την αγάπη,
απάνου και από κάθε κοσμικό…Ένα όνειρο αλυσόδετο, μα ηρωικό,
παραδέρνει και στέκεται να ξεψυχήσει, όμως ποτέ του ολότελα
δε θ’ αποσβήσει στη φυλακή της σάρκας του άρρωστου,
στη νύχτα της ψυχής του κολασμένου. Δυνάμωσέ μου τ’ όνειρό μου, Σίβυλλα,
σε ύφανεν εσένα με των οραμάτων το κλώσμα μια τρισεύγενη ανυφάντρα,
από του μυστηρίου τα ριζόσπηλα έλα, και πρόβαλε βαθιά
μέσ’ από τ’ άντρα των αγγελοκρουσμάτων.
Πού θα με πας;Μηδέ στο μέγα ηφαίστειο της Καρδιάς,
μηδέ στον Όλυμπο της Φαντασίας! Την αλαφρότατην ειδή σου,
ω Σίβυλλα, τη φίλησε το φίλημα το μυστικό
βυζαντινής μιας Οδηγήτρας Παναγίας. Σε βάθη απόσκεπα
κρυφοχαράζει ένα Θαβώρ, αερολάμπει από χορούς πνεμάτων η κορφή του,
στις φλέβες σου ρέει ο θείος Ιχώρ. Δε βλέπω ό,τι θωρείς,
κι ό,τι σ’ εγγίζει εσένα, εμένα δε μ’ εγγίζει, μα ό,τι σ’ εγγίζει εσέ,
μ’ ανατριχιάζει εμένα. Αφτιάζομαι κι ακούω πίσω από τον τοίχο,
(τοίχος για σε δεν είναι),κάτι απ’ τον ίσκιο πιο θαμπό
και πιο λιγνό απ’ τον ήχο, και πίσω από τον τοίχο φως,
και τ’ άλλου κόσμου μέρα, κι άυλα φτερά αιθερόλαμνα αιστάνομ’ εκεί πέρα,
και μου το λέει το πρόσωπό σου πὄχει μαγνάδι του έναν ύπνο εκστατικό,
και μου το λέει κι η πεταλούδα του χεριού σου
χαμοπετώντας όταν αργογράφει τη μαγική πεντάλφα,
σα ν’ άνοιξαν αγνάντια σου όλ’ οι τάφοι όλα τα μυστικά τους
να σου εμπιστευτούν…Κι ακούω το αίμα μου ν’ αλλάζει μέσα μου
την πορφυρή του βρύση, κι ακούω το αίμα μου
που γίνεται θυμίαμα για να με θυμιατίσει!»

Eπικοινωνήστε με τη συγγραφέα:
https://www.facebook.com/profile.php?id=100000920248223&ref=br_rs

• Σχετικοί σύνδεσμοι:
https://www.facebook.com/DemetraPapanastasopoulou/
http://www.anemosekdotiki.gr/syggrafeis/pezografia/dimitra-papanastasopoulou.html
http://www.anemosekdotiki.gr/pezografia/fos.htm
http://www.anemosekdotiki.gr/pezografia/sivylla.html

Leave A Response »

Αποδείξτε ότι είστε άνθρωπος και όχι bot *