Οδός Νικήτα Ράντου – ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ (εκδ. ΙΚΑΡΟΣ) | Γράφει η Κωνσταντία Γέροντα

Άνεμος Magazine 26/01/2018 0

%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%bb%ce%b1%ce%bf%cf%83-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b1%cf%83

Ο Νικόλαος Κάλας ή Νικήτας Ράντος γεννήθηκε το 1907 και πέθανε το 1988. Ήταν ποιητής αλλά έγραψε και θεωρητικά κείμενα. Τη δεκαετία του ’30 πήγε στο Παρίσι και εντάχθηκε στους Γάλλους σουρεαλιστές. Έζησε επίσης στις ΗΠΑ. Το 1977 του δόθηκε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης.

Στα θεωρητικά του κείμενα επηρεάζεται από το σουρεαλισμό και το Φρόυντ. Θεωρεί πως η τέχνη πρέπει να έρχεται σε ρήξη με τις παραδοσιακές αξίες και τον κομφορμισμό σαν άλλη μπαρουταποθήκη :’’Η τέχνη τρομάζει, αναμοχλεύει την επιθυμία, ερεθίζει το φύλο, κάνει τα μέλη μας να τρέμουν, ταράζει το μάτι, τρελαίνει τον υστερικό και μας προσφέρει τον τρελό ως παράδειγμα. Η τέχνη δεν είναι ποτέ συναισθηματική, ποτέ ηθική· η τέχνη είναι εναντίον της καθεστηκυίας τάξης, εναντίον της κυρίαρχης τάξης, εναντίον κάθε κομφορμισμού, εναντίον των αγάδων κάθε είδους και κάθε προέλευσης. Ο Παρθενώνας το αποδεικνύει: «η τέχνη είναι μπαρουταποθήκη!» (Εστίες πυρκαγιάς, Gutenberg).

Η φύση της τέχνης είναι η ανατροπή. Ακόμα και ο Παρθενώνας, το σύμβολο του αρχαιοελληνικού μέτρου και ισορροπίας, από την ίδια του τη φύση έρχεται σε ρήξη και φέρνει την ανατροπή. Κάθε καλλιτέχνης είναι ανατρεπτικός αφού παράγει δημιουργήματα που προκαλούν την έκπληξη και επιζητά τη μεταβολή της κοινωνίας. Ο καλλιτέχνης επαναστατεί μέσω του έρωτα που είναι «η κατεξοχήν ηθική μορφή της επανάστασης» (Εστίες πυρκαγιάς, Gutenberg), ένας υπαινιγμός στον Τρελό Έρωτα του Μπρετόν.

Στη συλλογή, εμπνέεται από τη σύγχρονη πραγματικότητα, όπως τη χούντα των συνταγματαρχών και την ‘’ ξύλινη’’ τους γλώσσα («Ήτταν ή Επί Τανκς»), την τέχνη και την Αθήνα. Δημιουργεί νεολογισμούς/ οξύμωρα («μεταχθές»). Κάνει αναφορές στον Ελύτη, στον Μπρετόν και στον ΄Ομηρο. Έρχεται σε διάλογο με αγνώστους παραλήπτες («Καλώ σε μεσ’ στη νύχτα/ η ταχύτητα της φωνής χάνεται στο δάσος/ τι θ’ απογίνεις πού θα πάω;»). Θεωρεί συνοδοιπόρους του τον Ηράκλειτο, τον Εμπεδοκλή, το Χέγκελ, το Νερβάλ, το Λωτρεαμόν, τον Μπλέικ και τον Πόε, όπως πολλοί από τους Γάλλους σουρεαλιστές. Συνδιαλέγεται, δηλαδή, με το πολιτιστικό «τοπίο» της Ελλάδας, της Ευρώπης και της Αμερικής σε μια γραμμή νοητή που διατρέχει τη δυτική παράδοση και φτάνει ως τους συγχρόνους του.

Κλείνοντας, το παρακάτω απόσπασμα είναι αντιπροσωπευτικό:

«Λίγο ασήμι μέσα στη νύχτα κοντά σε μια στήλη αρχαίου ναού
η φιδίσια γραμμή που δίνει στο πεσμένο φως του φεγγαριού το λίγο αυτό ασήμι
το ασήμι χρώμα αγαπητού μετάλλου
αγαπητού
το μόνο χρώμα που δίχως γογγυσμούς δέχεται η νύχτα
τι γάμος!
Ασήμι κάτου στη γη – ασήμι που πέφτει από τον ουρανό
κι η αρμονία αυτή να τη γεννάει μια αλυσίδα
οι ανοιχτές αλυσίδες αυτής της αγάπης
ανοιχτές
δε βρέθηκε το χέρι που θα τις δέσει, που θα τις σφίξε
με κάποια αόριστη ή περιττή ευλογία
γύρω στα κορμιά
αυτά τα κορμιά.
Υπάρχει μόνο το τοπίο
φεγγάρι, αλυσίδα και στα πόδια μου σπασμένα μάρμαρα».

Leave A Response »


+ 7 = 12