ΧΑΣΕΚΙ ΜΑΧ-ΠΕΙΚΕΡ ΚΙΟΣΕΜ ΒΑΛΙΝΤΕ ΣΟΥΛΤΑΝ Μια Ελληνίδα Χιώτισσα σουλτάνα | Γράφει η Δήμητρα Παπαναστασοπούλου

Άνεμος Magazine 24/10/2018 0

Φίλες και φίλοι,
η Κιοσέμ, που γεννήθηκε το 1590 και πέθανε το 1651, έμελε να γίνει η ισχυρότερη γυναίκα στην ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας- παντοδύναμης εκείνα τα χρόνια-και μία από τις δύο γυναίκες που έγιναν επίσημα αντιβασιλείς.

Γεννήθηκε στη Χίο ως Αναστασία ή Μαρία και, σύμφωνα με κάποιες πηγές, ο πατέρας της ήταν ιερέας. Όταν έγινε 15 ετών στάλθηκε στο χαρέμι, δώρο στον σουλτάνο Αχμέτ Α΄ που τότε ανέβηκε στο θρόνο από τη γιαγιά του Σαφιγιέ, η οποία είχε προηγουμένως φροντίσει να του δείξει ένα πορτρέτο της όμορφης νεαρής. Οι δύο αδελφές της, Λεία (Γιασμίν) και Άννα (Γκιουλμπαχάρ) την ακολούθησαν στο χαρέμι, αλλά έμειναν στη σκιά.

Η Σαφιγιέ της άλλαξε το όνομα σε Χατιτζέ και αργότερα σε Μαχ-πέϊκερ (δηλ. Φεγγαροπρόσωπη), αλλά ο Αχμέτ Α΄ που την έκανε σουλτάνα, της έδωσε το όνομα Κιοσέμ, δηλαδή, δυναμική και πολεμίστρια.

Ο Αχμέτ Α΄είχε έναν αδελφό, τον Μουσταφά Α΄, ο οποίος επρόκειτο να δολοφονηθεί, κατά τη συνήθεια των Σουλτάνων, ώστε να μην υπάρχει πιθανότητα να απειληθεί ο θρόνος του. Ο Μουσταφά, όμως, έπασχε από ψυχολογικά προβλήματα, επομένως δεν ήταν ικανός να πολεμήσει. Και η Κιοσέμ έπεισε τον Αχμέτ να μην τον σκοτώσει.

Δεν το έκανε από φιλευσπλαχνία. Ο Αχμέτ είχε κάνει κι άλλο γάμο και είχε αποκτήσει έναν γιο, τον Οσμάν. Η μητέρα του Οσμάν, η Μαχφιρούζ, πέθανε πρόωρα, αφήνοντας μωρό τον Οσμάν και η Κιοσέμ τον μεγάλωνε σαν δικό της παιδί. Το σκεπτικό της λοιπόν, ήταν, σε περίπτωση που ο σύζυγός της και σουλτάνος Αχμέτ πέθαινε νωρίς, να μην ανέβει στο θρόνο ο Οσμάν, αλλά ο αδελφός του, ο Μουσταφά, τον οποίο η Κιοσέμ είχε του χεριού της.

Η πρόγνωση της Κιοσέμ βγήκε σωστή. Ο Αχμέτ πέθανε το 1617 σε ηλικία 29 ετών και τον διαδέχτηκε ο Μουσταφά. Τα παιγνίδια του ταραγμένου μυαλού του όμως, είχαν άλλα αποτελέσματα. Τραβούσε τα γένια των βεζίρηδων, έπαιζε σαν παιδί με τα καπέλα τους, ενώ μιλούσε με τις ώρες με τα πουλιά των κήπων και τα ψάρια των σιντριβανιών του παλατιού.

Η Κιοσέμ μεταφέρθηκε στο Παλιό Παλάτι για να ξεχαστεί απ’ όλους, πέρασε έξι ολόκληρα χρόνια στη σιωπή, αλλά η ζωή της επιφύλασσε μεγάλη δόξα.

Το 1618 ο Μουσταφά εκθρονίστηκε και στον θρόνο ανέβηκε ο πρωτότοκος του Αχμέτ και της Μαχφιρούζ, ο Οσμάν Β΄. Ο νέος σουλτάνος είχε μεγάλη σωματική δύναμη, μιλούσε πολλές γλώσσες, αγαπούσε την ποίηση, αλλά δεν κατάφερε να επιβληθεί στους Γενίτσαρους, οι οποίοι είχαν ήδη αρχίσει να γίνονται ανυπάκουοι και πολύ επικίνδυνοι.

Τρία χρόνια μετά (1621) η Οθωμανική Αυτοκρατορία υποχρεώθηκε να υπογράψει μια ταπεινωτική Συνθήκη ειρήνης με την Πολωνία. Ο Οσμάν κατηγόρησε ως υπεύθυνους τους Γενίτσαρους, αλλά απέτυχε να περιορίσει την δύναμή τους. Εκείνοι εξεγέρθηκαν, τον φυλάκισαν και τον εκτέλεσαν την επόμενη χρονιά.

Ο Γάλλος περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ αναφέρει ότι η δύναμη του Οσμάν ήταν τόση, ώστε δεν κατάφεραν να τον σκοτώσουν όταν προσπάθησαν να τον πνίξουν με ένα κορδόνι. Και τότε, ο αρχιβεζύρης είχε μιαν ιδέα: του έσφιξαν με το κορδόνι, όχι τον λαιμό, αλλά τα γεννητικά του όργανα, τόσο πολύ που ο Οσμάν έχασε τις αισθήσεις του. Σε κατάσταση αναισθησίας κατάφεραν να τον αποτελειώσουν (μη με ρωτήσετε γιατί δεν έπαιρναν ένα χατζάρι να του κόψουν το κεφάλι… για κάποιους λόγους προτιμούσαν το στραγγαλισμό).

Σουλτάνος έγινε και πάλι ο τρελο-Μουσταφά και οι Γενίτσαροι τον έκαναν, όπως ήταν φυσικό, υποχείριό τους. Ωστόσο, ήταν μια κατάσταση που δεν ήταν δυνατό να συνεχιστεί και μετά από μία εξέγερση αξιωματούχων, εκθρονίστηκε και ανέλαβε ο Μουράτ Δ΄, ο πρώτος γιος της Κιοσέμ, η οποία επανήλθε ως ισχυρή Βαλιντέ Σουλτάνα, δηλαδή, μητέρα του Σουλτάνου, και όχι μόνο. Ο Μουράτ ήταν μόλις 11 ετών και η Κιοσέμ απέκτησε τον τίτλο του αντιβασιλέα, μέχρι να ενηλικιωθεί ο Μουράτ. Έτσι, κυβέρνησε απόλυτα μόνη για εννέα χρόνια (1623-1632) την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ένα γεγονός τελείως πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της εποχής.

Ακόμη και μετά την ενθρόνιση του Μουράτ Δ΄, η Κιοσέμ συμμετείχε στις συνεδριάσεις του Ντιβανιού (Υπουργικό Συμβούλιο) αθέατη. Ήταν μια ταραγμένη εποχή, με επαναστάσεις να ξεσπούν ταυτόχρονα σε διάφορα κομμάτια της αυτοκρατορίας, ενώ οι Γενίτσαροι ήταν εκτός ελέγχου. Ούτε η Κιοσέμ βρήκε τρόπο να τους υποτάξει…

Ο Μουράτ κυβέρνησε με μεγάλη αυστηρότητα, αποφασισμένος να εκμηδενίσει τη διαφθορά από την ηγεσία. Δεκάδες εκτελέσεις συμβούλων έγιναν, καθώς και όποιου άλλου θεωρούσε την παρουσία ύποπτη. Απαγόρευσε το αλκοόλ, τον καφέ και τον καπνό στην πόλη της Κωνσταντινούπολης και οι φήμες τον θέλουν να περπατά τις νύχτες στην πόλη και να εκτελεί αμέσως τους όποιους παραβάτες. Ο μόνος που δεν υπάκουσε στις εντολές ήταν.. ο ίδιος, ο οποίος πέθανε μόλις 28 ετών (1640) από κύρωση ήπατος.

Αν και τυραννικός, ήταν θαυμάσιος στρατηγός και κατάφερε να ενισχύσει την αυτοκρατορία, καταλαμβάνοντας την Βαγδάτη το 1638. Μεγαλόσωμος, δυνατός και πολεμοχαρής, απολάμβανε πραγματικά τις μάχες και διέταξε να αποκεφαλιστούν χίλιοι αιχμάλωτοι μπροστά του (χωρίς να φτάσει τις χιλιάδες που αποκεφαλίστηκαν μπροστά στα μάτια τού απόκοσμης σκληρότητας Τιμούρ Λένκ ή Ταμερλάνου δύο αιώνες νωρίτερα).

Τελευταία του επιθυμία ήταν να δολοφονηθεί ο μικρότερος αδελφός του, ο Ιμπραήμ Α΄, κάτι που η Κιοσέμ δεν άφησε να γίνει, λέγοντας ότι αν εξέλειπε ο Ιμπραήμ θα χανόταν η δυναστεία των Οσμανιδών.

Ο Ιμπραήμ όμως, έμοιαζε στον θείο του τρελο-Μουσταφά κι αυτό έδωσε την ευχέρεια στην Κιοσέμ να παραμείνει ενεργή στην εξουσία, επηρεάζοντας πολύ τον μικρότερο γιό της.

_________

• Eπικοινωνήστε με τη συγγραφέα:
https://www.facebook.com/profile.php?id=100000920248223&ref=br_rs

• Σχετικοί σύνδεσμοι:
https://www.facebook.com/DemetraPapanastasopoulou/
http://www.anemosekdotiki.gr/syggrafeis/pezografia/dimitra-papanastasopoulou.html
http://www.anemosekdotiki.gr/pezografia/fos.html

Leave A Response »

Αποδείξτε ότι είστε άνθρωπος και όχι bot *